تحلیل بازارهای انرژی ایران و جهان: طلا، دلار، سکه و آینده تجارت نفت

در اواخر ژانویه ۲۰۲۶، بازارهای مالی ایران و جهان درگیر موج جدیدی از نوسانات شدید هستند. قیمت دلار آزاد در بازار تهران به مرز ۱۶۴ هزار تومان رسیده و در برخی لحظات حتی تا ۱۶۵,۵۰۰ تومان نوسان کرده است. 

این جهش، که در کمتر از چند هفته بیش از ۱۰ درصد افزایش داشته، عمدتاً نتیجه انتظارات تورمی، کاهش شدید ارزش ریال و فشارهای ژئوپلیتیکی است. همزمان، سکه (طرح جدید) رکوردهای تاریخی جدیدی ثبت کرده و به محدوده ۲۰۵ میلیون تومان رسیده؛ برخی گزارش‌ها حتی از عبور موقت از ۲۲۵ میلیون تومان خبر می‌دهند. 

این رشد انفجاری سکه، بیش از هر چیز تحت تاثیر اونس طلا جهانی است که در روزهای اخیر به سطوح بی‌سابقه ۵,۵۰۰ تا ۵,۵۶۰ دلار رسیده و برای اولین بار در تاریخ از مرز ۵,۰۰۰ دلار عبور کرده است.

طلا به عنوان دارایی امن، در شرایط تنش‌های خاورمیانه و نگرانی از سیاست‌های تهاجمی دولت ترامپ، به شدت جذاب شده. بانک‌های مرکزی جهان (به ویژه چین و هند) خریدهای گسترده‌ای انجام داده‌اند و ضعف نسبی دلار آمریکا نیز به این روند دامن زده. در ایران، این جهش جهانی مستقیماً به قیمت داخلی طلا و سکه منتقل می‌شود؛ جایی که گرم طلای ۱۸ عیار اکنون حوالی ۲۰ تا ۲۱ میلیون تومان معامله می‌شود. این سطوح قیمتی، تورم وارداتی را تشدید کرده و قدرت خرید مردم را بیش از پیش کاهش می‌دهد.

در بازار انرژی جهانی، نفت برنت نیز روندی صعودی را تجربه می‌کند و به حدود ۶۸.۴۰ تا ۶۹.۸۰ دلار در هر بشکه رسیده است. این افزایش حدود ۲ درصدی در روزهای اخیر، عمدتاً ناشی از ریسک‌های ژئوپلیتیکی است. 

تهدیدهای مکرر ترامپ مبنی بر حمله نظامی به ایران در صورت عدم توافق هسته‌ای، استقرار ناوگان آمریکایی در منطقه و تحریم‌های جدید علیه ناوگان سایه (shadow fleet) ایران، بازار را به شدت حساس کرده‌اند. 

هر نشانه‌ای از اختلال احتمالی در تنگه هرمز یا تاسیسات نفتی خلیج فارس، می‌تواند قیمت را به سرعت به سمت ۸۵ یا حتی بالاتر ببرد.

اما وضعیت ایران در این میان پیچیده‌تر است. 

علی‌رغم فشار حداکثری (maximum pressure) که از ابتدای دوره دوم ترامپ با امضای NSPM-2 دوباره فعال شده، صادرات نفت ایران نه تنها متوقف نشده، بلکه در سال ۲۰۲۵ به طور متوسط حدود ۱.۳۸ میلیون بشکه در روز (عمدتاً به چین) رسیده است. 

این رقم، کاهش تنها ۷ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد و چین همچنان بیش از ۸۰–۹۰ درصد خریدار نفت ایران باقی مانده. پالایشگاه‌های کوچک و مستقل (teapot refineries) چین، نفت ارزان ایران را با تخفیف‌های سنگین (۸ تا ۱۵ دلار زیر برنت) جذب می‌کنند و این امر به ایران اجازه داده تولید خود را به سطوح پیش از تحریم‌های شدید بازگرداند.

با این حال، این «موفقیت» ظاهری هزینه‌های سنگینی دارد. درآمد واقعی ایران از نفت به دلیل تخفیف‌های اجباری، کارمزدهای بالای واسطه‌ها و هزینه‌های حمل‌ونقل ناوگان سایه، به شدت کاهش یافته است. 

گزارش‌هایی مانند وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد که ایران «نفت بیشتری می‌فروشد اما پول کمتری به دست می‌آورد». تحریم‌های جدید آمریکا علیه تانکرها و شرکت‌های مرتبط (از جمله ۹ کشتی و ۸ شرکت در ژانویه ۲۰۲۶) و تهدید تعرفه ۲۵ درصدی بر کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند، این فشار را دوچندان کرده. ترامپ همچنین از حرکت «ناوگان عظیم» به سمت منطقه سخن گفته که نگرانی از اختلال عرضه را بالا برده است.

آینده تجارت انرژی ایران در سه سناریو محتمل خلاصه می‌شود:

سناریوی پایه : ادامه تنش لفظی و تحریم‌های هدفمند مساویست با صادرات به چین با تخفیف حفظ می‌شود، نفت جهانی در محدوده ۷۰–۸۰ دلار نوسان می‌کند، دلار ایران به سمت ۱۷۰–۲۰۰ هزار تومان حرکت می‌کند و طلا/سکه همچنان صعودی باقی می‌مانند.

سناریوی بدبینانه: اقدام نظامی محدود یا اختلال گسترده در صادرات مساویست با جهش نفت، دلار ایران ممکن است ۲۵۰ هزار تومان یا بیشتر بزند، تورم افسارگسیخته شود و اقتصاد ایران وارد بحران عمیق‌تری گردد.

سناریوی مثبت : مذاکره و توافق موقت مساویست با  کاهش تنش، ثبات نسبی در بازارها و افت محدود قیمت‌ها.

در نهایت، ریسک ژئوپلیتیکی فعلی قوی‌ترین راننده بازارها شده است. تجارت انرژی ایران فعلاً به چین گره خورده و تا وقتی پکن به نفت ارزان نیاز دارد، کاملاً فلج نمی‌شود؛ اما هر لحظه ممکن است با یک اقدام ناگهانی (تحریم شدیدتر یا درگیری نظامی)، همه معادلات تغییر کند. بازارهای ایران امروز بیش از همیشه به تحولات واشنگتن و پکن وابسته‌اند و این وابستگی، شکنندگی اقتصاد را دوچندان کرده است.

گروه هانی محمودی، بزرگترین مجموعه کارآفرینی نفت و گاز، آماده همراهی با شماست.

 تماس با ما

برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره تخصصی، همین حالا با ما در واتساپ در ارتباط باشید:

۰۹۰۵۳۳۸۳۱۸۵ – خانم امیری